Yayın Etiği

Editörler, yayın aşamalarının doğruluğunu sağlamak ve akademide dürüstlüğü desteklemek için en yüksek akademik yayıncılık etiği standartlarını desteklemelidir. Editörler, yayın sürecinde ortaya çıkabilecek farklı suistimal türlerinin ve yayın etiği ihlallerinin nasıl ele alınacağının farkında olmalıdır.

İstismar türleri şu şekilde özetlenebilir:

- Genel bakış

- İntihal ve telif hakkı ihlali

- Yinelenen yayın

- Veri üretimi ve tahrifatı

- Yazarlık anlaşmazlıkları

- Akran değerlendirmesi suistimali

- Alıntı manipülasyonu

SAÜ Yayınları ve SAÜ Kültür Yayınları, telif hakkı ihlali, intihal veya yayındaki diğer en iyi uygulama ihlallerini çok ciddiye alır. Yazarlarımızın haklarını korumaya çalışıyoruz ve her zaman intihal veya yayınlanan kitapların kötüye kullanıldığı iddialarını soruşturuyoruz. Aynı şekilde, görevi kötüye kullanmanın her türlü suistimaline karşı yayınlarımızın itibarını korumaya çalışıyoruz.

Yayınlanmak üzere gönderilen kitaplar intihal programlarıyla kontrol edilir. Örneğin, bir kitabın başka bir eserden intihal yaptığı veya izinsiz veya yetersiz bilgiyle üçüncü şahıslara ait telif hakkı materyali içerdiği tespit edildiğinde veya makalenin yazarlığına itiraz edildiğinde işlem yapma hakkımız vardır.

Committee on Publication Ethics (COPE), Directory of Open Access Books (DOAB), Open Access Scholarly Publishers Association (OASPA) ve the World Association of Medical Editors (WAME) tarafından geliştirilen bilimsel yayıncılıkta şeffaflık ve en iyi uygulama ilkelerini benimser; tavsiye ve klavuzlarını takip eder: (https://publicationethics.org/resources/guidelines-new/principles-transparency-and-best-practice-). Council of Science Editors (CSE) ve International Committee of Medical Journal Editors (ICMJE) tarafından sunulan öneri, tavsiye ve klavuzları da dikkate alarak süreçlerini şekillendirir.

SAU Yayınları and SAU Kültür Yayınları;

- Committee on Publication Ethics (COPE),

- Directory of Open Access Journals (DOAJ),

- Open Access Scholarly Publishers Association (OASPA)

- The World Association of Medical Editors (WAME);

tarafından geliştirilen bilimsel yayıncılıkta şeffaflık ve en iyi uygulama ilkelerini benimser; tavsiye ve klavuzlarını takip eder.

Council of Science Editors (CSE) ve International Committee of Medical Journal Editors (ICMJE) tarafından sunulan önerileri, tavsiyeleri ve yönergeleri dikkate alarak süreçlerini şekillendirirler.

(https://publicationethics.org/resources/guidelines-new/principles-transparency-and-best-practice-).

Araştırma Etiği

SAÜ Yayınları ve SAÜ Kültür Yayınları araştırma etiğinde en yüksek standartları gözetir ve aşağıda tanımlanan uluslararası araştırma etiği ilkelerini benimser.

- Araştırma bağımsızlığıyla ilgili açık ve net olunmalı; çıkar çatışması varsa belirtilmelidir.

- Araştırmanın tasarlanması, tasarımın gözden geçirilmesi ve araştırmanın yürütülmesinde, bütünlük, kalite ve şeffaflık ilkeleri sağlanmalıdır.

- Araştırma ekibi ve katılımcılar, araştırmanın amacı, yöntemleri ve öngörülen olası kullanımları; araştırmaya katılımın gerektirdikleri ve varsa riskleri hakkında tam olarak bilgilendirilmelidir.

- Araştırma katılımcılarının sağladığı bilgilerin gizliliği ve yanıt verenlerin gizliliği sağlanmalıdır. Araştırma katılımcıların özerkliğini ve saygınlığını koruyacak şekilde tasarlanmalıdır.

- Araştırma katılımcıları gönüllü olarak araştırmada yer almalı, herhangi bir zorlama altında olmamalıdırlar.  Katılımcıların zarar görmesinden kaçınılmalıdır. Araştırma, katılımcıları riske sokmayacak şekilde planlanmalıdır.

- Deneysel çalışmalarda, araştırmaya katılmaya karar veren katılımcıların yazılı bilgilendirilmiş onayı alınmalıdır. Çocukların ve vesayet altındakilerin veya tasdiklenmiş akıl hastalığı bulunanların yasal vasisinin onayı alınmalıdır.

- Çalışma herhangi bir kurum ya da kuruluşta gerçekleştirilecekse bu kurum ya da kuruluştan çalışma yapılacağına dair onay alınmalıdır.

- İnsan unsurunun yer aldığı çalışmalarda, katılımcılardan “bilgilendirilmiş onam” alındığı ve çalışmanın yapıldığı kurumdan etik kurul onayı alındığı belirtilmelidir. Araştırmacılar, yayınevinin talebi üzerine, mülakat, anket ve benzeri yollarla elde edilen verileri yayıneviyle paylaşmakla yükümlüdür.

Çıkar Çatışması

Çıkar çatışması, bir kişinin mesleki muhakemesinin mali kazanç, maddi çıkar veya diğer bazı kişisel veya mesleki çıkarlar dahil olmak üzere bir dizi faktörden etkilenebileceği bir durumdur.

SAÜ yayınları ve SAÜ Kültür Yayınları, inceleme sürecinde olası tüm çıkar çatışmalarını dikkate alır ve politikalarını uygularken maksimum şeffaflığı sağlar.

Yazar, Editör veya Hakemin dışında bir çıkar çatışması olabileceğinden şüphelenen her okuyucu, yayıncıyı bu durumdan haber etmekle yükümlüdür.

Çıkar Çatışması, yayıncılık sürecinin farklı aşamalarında tespit edilebilir.

Yazarlar, dergiye sundukları makalelerdeki araştırma ile ilgisi olabilecek tüm olası çıkar çatışmalarını beyan etmelidir.

Kitap editörleri ve hakemler, çalışmanın daha fazla ele alınmasına mani olabilecek tüm olası çıkar çatışmalarını beyan etmelidir.

Çıkar Çatışması - Akademı̇k Edı̇tör

Editörler, sahip olabilecekleri olası çıkar çatışmalarını şeffaf bir şekilde beyan ederler.

Atanan Akademik Editör (veya bir bilimsel danışman) kitabı veya bölümünü incelemek ve değerlendirmek üzere hakem olarak bir veya birkaç kişi atayacaktır.

Editörün yazarlarla ve hakemlerle çıkar çatışmaması (arkadaş, meslektaş, öğrenci, danışman vb) olamaması gerekir. Çıkar çatışması varsa bildirmelidir. Ayrıca Çift taraflı kör hakemlik politikasına uyması gerekir.

Akademik Editörler, çalışmanın ortak yazarı olup olmadıklarını, kitabın editör veya yazarları ile araştırma projesi üzerinde çalışıp çalışmadıklarını ve aynı bölüm, fakülte, enstitü veya şirkete bağlı olup olmadıklarını beyan etmelidir.

Çıkar Çatışması - Hakem

Bir Hakem, incelenmekte olduğu kitap veya bölümle ilgili olarak herhangi bir maddi, mali veya başka herhangi bir çıkar çatışması olabileceğini hissederse, bu endişesini beyan etmeli ve inceleme sürecinden çekilmelidir.

Çıkar Çatışması - Yazar

Yazarlar, SAÜ Yayınları ve SAU Kültür Yayınları ile Editöryal bir bağlantılarının olup olmadıklarını beyan etmelidir.

Yazarlar, çalışmalarının yayınlanmasından maddi veya manevi fayda sağlayabilecek bir kuruluşun üyesi olup olmadığını beyan etmelidir.

Tüm Yazarlar, bilimsel çalışmalarını etkileyebilecek herhangi bir ilişkinin yanı sıra, mali veya kişisel faktörler dahil olmak üzere mevcut veya olası her türlü çıkar çatışmasını beyan etmekle yükümlüdür.

Çok yazarlı çalışmada, yazıya katkıda bulunan tüm yazarlar, olası çıkar çatışmalarını beyan etmekle yükümlüdür.

Çıkar Çatışması Örneklerı:

Malı̇ ve Maddı̇

- İlgili hisselerin sahipliği;

- Araştırma fon sağlayıcısı için geçmişte veya şu anda çalışma veya danışmanlık;

- İlgili kurul üyeliği;

- Yazar tarafından hakeme veya akademik editöre mali ücret ödenmesi;

- Hakem veya akademik editör tarafından yazardan hediye kabul edilmesi;

- Hakem veya akademik editörün yazar aracılığıyla elde ettiği diğer doğrudan veya dolaylı fon kaynakları veya maddi fayda

Finansal Olmayan

- Sivil toplum kuruluşları, araştırma kurumları ve hayır kurumları da dahil olmak üzere kurumlar ve fon sağlayan kuruluşlarla profesyonel veya kişisel ilişkiler;

- İlgili şirket kurullarına veya devlet kuruluşlarına üyelik;

- Arkadaşlık, evlilik, akıl hocalığı, aile ilişkileri veya yazar, hakem veya akademik editör olsunlar, diğer katkıda bulunanların öğrencisi olmak gibi kişisel ilişkiler.

İnsan Denekler ve Araştırmada Hayvan Kullanımı

SAÜ Yayınları ve SAÜ Kültür Yayınları, Dünya Tabipler Birliği (WMA) Helsinki Bildirgesi – İnsan Deneklerini İçeren Tıbbi Araştırmalar İçin Etik İlkeler ve Biyomedikal Araştırmalarda Hayvan Kullanımına İlişkin WMA Bildirisi'nin etik standartlarına uymayı ilke kabul eder.

Bilgilendirilmiş Onam ve Etik Kurul Onayı

Ulusal veya yerel etik kurullardan alınan araştırma protokollerinin onayı yazılarla birlikte gönderilmek zorundadır. İnsan deneklerle yapılan deneysel araştırmaların sonuçlarını bildiren çalışmalarda prosedür(ler) tam olarak açıklanmalı, bilgilendirilmiş onam alınmış olmalı ve bilgilendirilmiş onamın alındığı çalışmada  belirtilmelidir. Çocuklar ve vesayet altında olan veya deliliği onaylanmış kişiler söz konusu olduğunda, yazarlar yasal vasinin rızasının alınıp alınmadığı hakkında bilgilendirmeyi çalışmaya eklemelidir.

Finansman Kaynaklarının Beyanı

Her yazar, yayınevlerine gönderdiği çalışma için alınan tüm fon kaynaklarını ayrı ayrı beyan etmelidir. Bu bilgiler, hibe veren kurumların adını, hibe numaralarını ve her bir fon sağlayıcının rolünün tanımını içerir. Araştırmada fon sağlayıcı herhangi bir rol oynamadıysa, bu da belirtilmelidir.

Hibe yayınlanan araştırmayla ilgili değilse, yazarların kendilerini destekleyen her bir hibenin tam listesini vermesine gerek yoktur.